فضای امن در ساختمان‌های مسکونی؛ ضوابط ظرفیت و ملاحظات طراحی

12 آبان 1405


💠فضای امن در ساختمان‌های مسکونی؛ ضوابط ظرفیت و ملاحظات طراحی


🔷️فضای امن، بخشی از ساختمان با عملکرد چندمنظوره است که با برخورداری از ویژگی‌های حفاظتی و مقاومت بیشتر نسبت به سایر فضاها، با هدف کاهش آسیب‌پذیری و تأمین حفاظت نسبی افراد در برابر آثار ناشی از انفجار پیش‌بینی می‌شود.

📐 ظرفیت فضای امن در ساختمان‌های مسکونی

🔹️بر اساس جدول ۲۱-۲-۱ مبحث بیست‌ویکم مقررات ملی ساختمان (ویرایش ۱۳۹۵)، ظرفیت فضای امن در کاربری مسکونی به شرح زیر تعیین شده است:

🔹️به ازای هر نفر، یک مترمربع و حداقل ۶ مترمربع برای هر واحد مسکونی.

🔹️ به‌عنوان مثال، برای یک واحد مسکونی با ۴ نفر ساکن، حداقل مساحت فضای امن ۶ مترمربع خواهد بود؛ درحالی‌که برای واحدی با ۸ نفر ساکن، این مساحت به حداقل ۸ مترمربع افزایش می‌یابد.

🏗 ملاحظات فنی در طراحی فضای امن

🔹 استقلال و عملکرد چندمنظوره: فضای امن باید ضمن برخورداری از استقلال فضایی، قابلیت استفاده چندمنظوره داشته باشد؛ به‌گونه‌ای که کاربری آن در شرایط عادی، مانع بهره‌برداری ایمن در شرایط اضطراری نشود.

🔹 جانمایی مناسب: در واحدهای مسکونی، بخش‌هایی نظیر اتاق اندرونی، انباری، پستو یا کمد دیواری می‌توانند با رعایت الزامات فنی و حفاظتی مربوط، برای فضای امن پیش‌بینی شوند.

🔹 دسترسی ایمن: جانمایی فضای امن باید به‌گونه‌ای باشد که دسترسی به راه خروج با سهولت و ایمنی مناسب امکان‌پذیر باشد. همچنین مسیرهای دسترسی و فضای امن باید با علائم استاندارد مشخص شوند.

🔹 تفکیک مساحت فضای امن از مسیرهای دسترسی: مساحت راهروها و راه‌پله‌های دسترسی، جزو مساحت فضای امن موردنیاز بر اساس جدول ظرفیت محسوب نمی‌شود.

⚠️ نکته فنی مهم:

تأمین حداقل مساحت، به‌تنهایی برای تحقق الزامات فضای امن کافی نیست. مقاومت اجزای ساختمانی، ویژگی‌های مصالح، شرایط بازشوها، دسترسی‌ها و ملاحظات تأسیساتی نیز باید مطابق ضوابط فنی مربوط بررسی شوند.

✅ پیش‌بینی اصولی فضاهای امن در ساختمان‌های مشمول، مستلزم هماهنگی میان طراحی معماری، سازه و تأسیسات است؛ رویکردی که می‌تواند نقش مؤثری در کاهش آسیب‌پذیری ساختمان و حفاظت از جان ساکنان در شرایط تهدید ایفا کند.

📚 مستند قانونی:

مبحث بیست‌ویکم مقررات ملی ساختمان (پدافند غیرعامل)، ویرایش ۱۳۹۵، بخش ۲۱-۲-۴، به‌ویژه بندهای ۲۱-۲-۴-۲ و ۲۱-۲-۴-۳ و جدول ۲۱-۲-۱.

🔷️🔹️رعایت ضوابط و ابلاغیه‌های جدیدتر مرتبط با طراحی و استقرار فضاهای امن، حسب دامنه شمول آن‌ها، ضروری است.