17 شهریور 1405
#پیام_ایمنی (شماره ۱۴)
⚠️ (هر بازشو، یک خطر سقوط؛ مگر اینکه ایمن شده باشد) ⚠️
⚜️ تأکید بر ایمنسازی بازشوها، چاهکها و پرتگاهها در کارگاههای ساختمانی
✴️ به اطلاع کلیه مهندسان ناظر، مجریان ذیصلاح و عوامل اجرایی پروژههای ساختمانی میرساند:
بازشوهای کف و سقف، چاه آسانسور، داکتها، چاهکها، لبه طبقات و سایر نقاط دارای اختلاف ارتفاع، از مهمترین نقاط خطر سقوط در کارگاههای ساختمانی هستند. این مخاطرات ممکن است در جریان اجرای سازه، تأسیسات یا سایر عملیات ساختمانی ایجاد شوند و در صورت فقدان حفاظت مناسب، زمینه وقوع حوادث شدید و حتی مرگبار را فراهم کنند.
🔶 بر اساس الزامات مبحث دوازدهم مقررات ملی ساختمان ـ ویرایش پنجم ۱۴۰۳، نقاطی که احتمال سقوط افراد از آنها وجود دارد باید با استفاده از وسایل و سازههای حفاظتی مناسب ایمن شوند. اصل اساسی آن است که خطر سقوط تا حد امکان در مبدأ و با حفاظت جمعی کنترل شود و اتکا به هوشیاری افراد یا تجهیزات حفاظت فردی، جایگزین ایمنسازی محیط کارگاه نشود.
🔹 بازشوهای موجود در کف و سقف نباید بدون حفاظت رها شوند. متناسب با ابعاد، موقعیت و شرایط کارگاه، این بازشوها باید با پوشش مقاوم و مطمئن یا حفاظ مناسب ایمن شوند؛ بهگونهای که امکان سقوط افراد به داخل آنها وجود نداشته باشد.
🔹 پوشش بازشو باید برای شرایط محل مناسب، پایدار و در برابر جابهجایی ناخواسته ایمن باشد. قرار دادن یک قطعه تخته، ورق یا مصالح موقت و بدون مهار بر روی بازشو، بهتنهایی به معنای ایمنسازی آن نیست؛ زیرا خود پوشش نامطمئن میتواند به منشأ حادثه تبدیل شود.
🔹 چاه آسانسور، داکتها، چاهکها و فضاهای مشابه باید در تمام مدت اجرای کار مورد توجه قرار گیرند. ورودیها و لبههای در معرض سقوط باید با حفاظ مناسب مسدود یا حفاظت شوند و این حفاظت تا زمانی که خطر سقوط برطرف نشده است، حفظ شود.
🔹 لبه طبقات، بامها، پاگردها، سکوها و سایر پرتگاههای کارگاهی نیز باید متناسب با شرایط عملیات، به وسایل و سازههای حفاظتی مناسب مجهز باشند. حذف موقت حفاظ برای انجام عملیات اجرایی نباید موجب باقی ماندن محل در وضعیت ناایمن شود و پس از پایان ضرورت اجرایی، حفاظت باید بدون تأخیر برقرار گردد.
🔹 علائم هشداردهنده و نوار خطر، ابزار مکمل ایمنی هستند؛ نه جایگزین حفاظت فیزیکی. در نقاطی که خطر سقوط وجود دارد، صرف نصب تابلو «خطر» یا استفاده از نوار هشدار نمیتواند جای پوشش مقاوم، نرده حفاظتی یا سایر تمهیدات فیزیکی مناسب را بگیرد.
🔹 ایمنی بازشوها یک اقدام یکباره نیست. تغییرات مستمر کارگاه، باز و بسته شدن مسیرها، اجرای تأسیسات و جابهجایی مصالح ممکن است حفاظهای ایجادشده را تغییر دهد یا از بین ببرد؛ بنابراین وضعیت بازشوها و پرتگاهها باید در طول اجرای پروژه بهطور مستمر کنترل شود.
🔸 مهندسان ناظر در حدود وظایف و مسئولیتهای حرفهای خود، در بازدیدهای کارگاهی باید وضعیت آشکار بازشوهای کف و سقف، چاه آسانسور، داکتها، چاهکها، لبه طبقات و سایر نقاط دارای خطر سقوط را مورد توجه قرار داده و موارد ناایمن و مغایر با الزامات ایمنی را در گزارشهای نظارتی منعکس و حسب مورد پیگیری نمایند.
🔸 مجریان ذیصلاح نیز موظفاند مخاطرات ناشی از بازشوها و پرتگاهها را در مراحل مختلف اجرای پروژه شناسایی کرده و پیش از قرار گرفتن عوامل اجرایی در معرض خطر، حفاظت مناسب را تأمین و برقرار کنند. همچنین لازم است از پایداری و کارایی حفاظها در طول عملیات اطمینان حاصل شده و در صورت جابهجایی، آسیب یا حذف موقت آنها، ایمنسازی محل بدون تأخیر انجام شود.
⚠️ سازمان نظام مهندسی ساختمان استان زنجان با تأکید بر مسئولیت حرفهای، فنی و قانونی عوامل دخیل در ساختوساز یادآور میشود:
«قابل مشاهده بودن یک بازشو، به معنای ایمن بودن آن نیست.»
یک لحظه حواسپرتی، نور ناکافی، حمل مصالح، حرکت رو به عقب یا تغییر مسیر در کارگاه میتواند فرد را در معرض سقوط قرار دهد. حفاظت فیزیکی مناسب باید پیش از وقوع حادثه، خطر را کنترل کند.
📖 مستند قانونی
مبحث دوازدهم مقررات ملی ساختمان ـ ویرایش پنجم ۱۴۰۳
الزامات مرتبط با:
▪️ وسایل و سازههای حفاظتی
▪️ حفاظت در برابر سقوط
▪️ ایمنسازی بازشوها و پرتگاههای کارگاهی
▪️ نردهها و حفاظتهای موقت
▪️ تجهیزات حفاظت فردی در موارد لازم
🔹 توصیه اجرایی به مهندسان ناظر
در بازدید از کارگاه، فقط لبه خارجی طبقات را بررسی نکنید. بازشوهای کوچک و بزرگ کف، چاه آسانسور، داکتهای تأسیساتی، چاهکها، پاگردها و سایر نقاطی را که امکان سقوط از آنها وجود دارد نیز مورد توجه قرار دهید.
بهویژه نسبت به پوششهایی که ظاهراً بازشو را بستهاند اما فاقد استحکام یا مهار مناسب هستند حساس باشید؛ زیرا «پوشش نامطمئن» ممکن است خطرناکتر از یک بازشوی کاملاً قابل مشاهده باشد.
🔔 یادآوری
در سلسلهمراتب کنترل خطر سقوط، اولویت با حذف یا کنترل خطر در مبدأ و استفاده از حفاظتهای جمعی است.
رده حفاظتی، پوشش مقاوم و سایر تمهیدات فیزیکی مناسب، پیش از آنکه فرد به لبه خطر برسد از او محافظت میکنند؛ و همین اصل، تفاوت میان «هشدار درباره خطر» و «کنترل واقعی خطر» است.
━━━━━━━━━━━━━━━
🔰 هر بازشو، یک خطر سقوط؛ مگر اینکه ایمن شده باشد.
⚠️ ایمنی در کارگاههای ساختمانی یک انتخاب نیست؛ یک الزام قانونی و حرفهای است.