07 شهریور 1405
♻️ در شماره ششم «نبض انرژی» دیدیم که سایهاندازی صحیح میتواند ورود تابش مستقیم خورشید از پنجرهها را کنترل کند و در کاهش گرمای ناخواسته و بار سرمایشی ساختمان مؤثر باشد.
☀️ اما پیش از آنکه درباره نوع و ابعاد سایهبان تصمیم بگیریم، یک پرسش اساسیتر وجود دارد:
ساختمان از ابتدا چگونه در برابر خورشید قرار گرفته است؟
جهت استقرار بنا، موقعیت نماها و نحوه قرارگیری بازشوها باعث میشود بخشهای مختلف یک ساختمان در طول روز و فصلهای مختلف، شرایط یکسانی از نظر دریافت تابش خورشیدی نداشته باشند.
🏢 به همین دلیل، بخشی از عملکرد انرژی ساختمان میتواند پیش از انتخاب عایق، پنجره یا تجهیزات تأسیساتی و از همان مراحل اولیه طراحی و جانمایی بنا شکل بگیرد.
اما جهتگیری مناسب ساختمان چگونه تعیین میشود؟
مسیر حرکت خورشید، جهت نماها و شرایط اقلیمی چه نقشی در این تصمیم دارند؟
🌿 در شماره ۷ «نبض انرژی» به سراغ جهتگیری ساختمان میرویم و بررسی میکنیم که چگونه یکی از نخستین تصمیمهای طراحی میتواند بر دریافت تابش خورشیدی و عملکرد انرژی ساختمان اثر بگذارد.
شماره ۷ در راه است...
🌱 دانش مهندسی؛ راهی برای مدیریت هوشمند مصرف انرژی.
#نبض_انرژی | شماره ۷
♻️ جهتگیری ساختمان؛ انرژی از همان جانمایی آغاز میشود
☀️ پیش از آنکه برای کاهش مصرف انرژی به سراغ عایق حرارتی، پنجرههای مناسب، سایهبان یا تجهیزات تأسیساتی برویم، یکی از تصمیمهای مهم در همان مراحل ابتدایی طراحی گرفته میشود: ساختمان چگونه نسبت به خورشید و شرایط محیطی قرار بگیرد؟
جهتگیری ساختمان تعیین میکند هر یک از نماها در ساعات مختلف روز و فصلهای مختلف سال، چه میزان و با چه زاویهای در معرض تابش خورشید قرار گیرند. این موضوع میتواند بر دریافت گرمای خورشیدی، نور طبیعی، آسایش حرارتی فضاهای داخلی و در نهایت نیاز ساختمان به گرمایش و سرمایش اثرگذار باشد.
🔆 چرا جهت نماها اهمیت دارد؟
خورشید در طول روز و در فصلهای مختلف مسیر ثابتی در آسمان ندارد. در نتیجه، نماهای مختلف یک ساختمان رفتار حرارتی یکسانی ندارند. یک بازشو در یک جهت ممکن است امکان بهرهگیری مناسبی از تابش خورشید فراهم کند، درحالیکه همان بازشو در جهتی دیگر میتواند در ساعات خاصی باعث دریافت گرمای ناخواسته شود.
به همین دلیل، جهتگیری مناسب فقط به معنای «رو به یک جهت خاص بودن ساختمان» نیست؛ بلکه باید مجموعهای از عوامل مانند اقلیم محل، مسیر حرکت خورشید، کاربری فضاها، موقعیت و ابعاد بازشوها، سایهاندازی و شرایط پیرامونی ساختمان همزمان بررسی شوند.
💠 نکته مهندسی:
جهتگیری مناسب، زمانی بیشترین تأثیر را دارد که با سایر تصمیمهای طراحی پوسته هماهنگ باشد. جانمایی صحیح ساختمان بدون توجه به محل پنجرهها، سطح شیشه، عایقکاری و سایهبانها بهتنهایی کافی نیست؛ همانطور که یک سایهبان مناسب نیز نمیتواند تمام پیامدهای یک تصمیم نامناسب در جانمایی و طراحی اولیه را جبران کند.
در واقع، موضوعاتی که در شمارههای گذشته «نبض انرژی» درباره پوسته ساختمان، پلهای حرارتی، نفوذ هوا، عایق حرارتی، پنجرهها و سایهبانها بررسی کردیم، اجزای جدا از یکدیگر نیستند؛ عملکرد واقعی ساختمان حاصل هماهنگی این تصمیمها در کنار یکدیگر است.
✅ توصیه طراحی:
بررسی انرژی ساختمان را به مراحل پایانی پروژه موکول نکنید. جهت استقرار بنا، سازماندهی فضاها و نحوه مواجهه نماها و بازشوها با خورشید بهتر است از همان مراحل اولیه طراحی و متناسب با شرایط اقلیمی پروژه مورد توجه قرار گیرد.
💡 بیشتر بدانیم:
جهتگیری مطلوب برای همه ساختمانها و همه اقلیمها یکسان نیست. آنچه برای یک ساختمان در یک منطقه مناسب است، ممکن است در اقلیم یا سایت دیگری بهترین گزینه نباشد. به همین دلیل، تحلیل شرایط واقعی پروژه جایگزین مناسبی برای نسخههای ثابت و عمومی است.
📘 مستند مقررات ملی ساختمان:
مبحث ۱۹ مقررات ملی ساختمان در چارچوب الزامات مربوط به عملکرد انرژی ساختمان، به طراحی پوسته خارجی، اجزای نورگذر، کنترل دریافت انرژی خورشیدی و راهکارهای مؤثر بر کاهش نیاز انرژی ساختمان توجه دارد. از این منظر، تصمیمات معماری و طراحی اقلیمی بخشی از فرآیند دستیابی به ساختمان با عملکرد انرژی مناسب محسوب میشوند.
💚 مجموعه آموزشی «نبض انرژی» با هدف ارتقای آگاهی عمومی و تخصصی، ترویج فرهنگ بهرهوری انرژی و ارائه راهکارهای کاربردی در زمینه مدیریت انرژی در ساختمانها، توسط روابط عمومی سازمان نظام مهندسی ساختمان استان زنجان تهیه و منتشر میشود.
🌱 دانش مهندسی؛ راهی برای مدیریت هوشمند مصرف انرژی.